Štanjel – kamienna perła słoweńskiego Krasu
Štanjel był pierwszym przystankiem naszej podróży po zachodniej Słowenii. Wybraliśmy go jako bazę wypadową do Jaskiń Szkocjańskich, które od dawna chcieliśmy zobaczyć. Jaskinie są około 40 minut jazdy stąd, a zamiast noclegu przy ruchliwej drodze chcieliśmy spać w miejscu z klimatem. To był strzał w dziesiątkę. Spędziliśmy tu dwie noce i wyjeżdżaliśmy z poczuciem, że chcemy wrócić.
Wioska jest zbudowana z kamienia i otoczona średniowiecznymi murami. Nad nią stoi zamek i kościół z charakterystyczną dzwonnicą w kształcie cytryny. Wokół rozciągają się widoki na Kras i dolinę Vipavy, a wieczorem jest tu prawie zupełna cisza.
W tym wpisie opisujemy, gdzie spaliśmy, jak rozwiązaliśmy sprawę parkowania, co warto zobaczyć w Štanjelu, którędy się przejść i w której winnicy po drodze kupiliśmy wino na pamiątkę.
Spis treści:
Przyjazd do Štanjela i parkowanie
Po całym dniu jazdy z Polski dotarliśmy do Štanjela późnym wieczorem. Stare miasteczko jest strefą tylko dla pieszych i autem mogą tu wjeżdżać wyłącznie mieszkańcy. Zastanawialiśmy się więc, jak dojść z bagażami do noclegu.
Właściciel noclegu podpowiedział nam proste rozwiązanie. Mogliśmy na chwilę zostawić samochód przed bramą miasta, wypakować bagaże, a potem przestawić auto na jeden z parkingów pod wioską. Za parking nie zapłaciliśmy nic, bo gospodarz dał nam specjalną kartę uprawniającą do bezpłatnego parkowania.
Jeśli przyjeżdżacie tylko na zwiedzanie, parkingi pod wioską są płatne codziennie od 8:00 do 20:00. Płaci się w parkomacie przy przystanku autobusowym albo przez aplikację EasyPark.

Nocleg: Odlična hiša – w samym sercu starego miasteczka
Dwie noce spędziliśmy w Odličnej hišy. To rodzinny obiekt w starym, pięknie odrestaurowanym kamiennym domu, który stoi tuż za główną wieżą wejściową. Nad nim jest zamek i gotycki kościół św. Daniela.
Byliśmy zachwyceni położeniem, życzliwością właścicieli i widokami z ogrodu, z którego mogliśmy korzystać. Wieczorem, gdy wioska pustoszeje, to miejsce ma w sobie coś magicznego.

Odlična hiša w skrócie:
3 apartamenty i 2 pokoje, nowocześnie urządzone, z klimatyzacją i Wi-Fi
większe apartamenty mają 48–50 m², dwie sypialnie i kuchnię, mieszczą do 4 osób i mają widok na krasowy płaskowyż
mniejszy apartament ma 27 m² i widok na stare miasteczko
ceny według cennika obiektu: od 95 € za noc za mały apartament i 135 € za noc za duży, dostawka 25 € za noc
Wieczór w Štanjelu
Rano pojechaliśmy do Jaskiń Szkocjańskich i tam też zjedliśmy obiad. Więcej o jaskiniach piszemy we wpisie Jaskinie Szkocjańskie.
Do Štanjela wróciliśmy, gdy zamek był już zamknięty, więc wszystko oglądaliśmy z zewnątrz. Wcale tego nie żałowaliśmy. Przeszliśmy się widokową pętlą wokół miasteczka, czyli pierwszym odcinkiem Ścieżki Fabianiego (opis niżej). Potem długo siedzieliśmy w Ogrodzie Ferrarich, bo widoki były zachwycające, a o tej porze nie było tam żadnych turystów. Dzień skończyliśmy przy winie i przekąskach w jednej z maleńkich restauracyjek w miasteczku.
Pogoda była piękna, niebo błękitne, a wszyscy, których spotkaliśmy, byli bardzo uprzejmi.

Trochę historii
Wzgórze Turn było zamieszkane już w czasach prehistorycznych. W epoce brązu i żelaza stało tu grodzisko otoczone kamiennymi murami, a później Rzymianie zbudowali na szczycie strażnicę. Średniowieczny zamek przeszedł w 1500 roku w ręce Habsburgów. Ci przekazali go hrabiom Cobenzl i to oni nadali mu dzisiejszy renesansowy wygląd.
W XX wieku los Štanjela splótł się z architektem Maksem Fabianim. Urodził się w pobliskim Kobdilju, budował w Wiedniu, Trieście i Lublanie, a w latach 1935–1945 był burmistrzem Štanjela. W czasie II wojny światowej wioska i zamek zostały mocno zniszczone. Odbudowa trwa od lat 60. i dlatego w niektórych miejscach wciąż można trafić na rusztowania.
Co zobaczyć w Štanjelu
Štanjel jest niewielki i całą wioskę można obejść w godzinę lub dwie. Jeśli chcecie wejść do muzeów, zarezerwujcie sobie pół dnia. My zwiedzaliśmy późnym popołudniem z zewnątrz, ale jeśli traficie w godzinach otwarcia, warto zajrzeć do środka.
Zamek Štanjel
W czasie I wojny światowej zamek służył jako szpital wojskowy. W okresie międzywojennym Fabiani urządził w nim siedzibę gminy, szkołę i przedszkole. Na dziedziniec wchodzi się przez barokowy portal z herbem Cobenzlów. W środku stoi studnia z datą 1694. W zamku są trzy ekspozycje:
„Natura i człowiek na Krasie”: interaktywna wystawa, na której można dotknąć krasowego kamienia. Jest też tunel wiatrowy, w którym poczujecie burę wiejącą z prędkością 120 km/h.
Muzeum Języka i Książki Słoweńskiej: siedem multimedialnych sal.
Galeria Lojze Spacala: grafiki jednego z najważniejszych słoweńskich artystów XX wieku, który całe życie czerpał inspirację z Krasu.


Kościół św. Daniela
Gotycki kościół z połowy XV wieku przebudowano później w stylu barokowym. W 1609 roku dobudowano dzwonnicę z hełmem w kształcie cytryny. To dzięki niej sylwetki Štanjela nie da się pomylić z żadną inną. Od tego kościoła pochodzi zresztą nazwa wioski: Štanjel to po prostu „święty Daniel”.

Dom Krasowy (Kraška hiša)
To jeden z najstarszych domów w wiosce. Najlepiej widać na nim, jak sprytnie mieszkańcy radzili sobie z brakiem wody. Deszczówka spływała z dachu kamiennymi rynnami do studni. W środku jest kolekcja etnograficzna.

Gledanica – szczyt wzgórza Turn
To najwyższy punkt Štanjela. Rzymianie mieli tu strażnicę, a nazwa pochodzi od słoweńskiego „gledati”, czyli „patrzeć”. Widać stąd płaskowyż Krasu po jednej stronie i dolinę Vipavy po drugiej. Na szczycie jest poidełko z wodą pitną.
Wieża Kobdilj
To dawna baszta, która strzegła wejścia od strony doliny Vipavy. W latach 30. Fabiani przerobił ją na letnią jadalnię willi Ferrarich. Tuż obok zaczyna się droga do ogrodu.

Dom Natalii (Natalijina hiša)
To wejście do Ogrodu Ferrarich i centrum dla odwiedzających z wystawą „Drzewo, architekt i ogród”. Dom nosi imię Natalii Ščurk, żony bratanka Fabianiego, która mieszkała tu w okresie międzywojennym. Na poddaszu wszystkie ściany pokrywają malowidła z projektami Fabianiego. Jest tu też niebieski pokój z barem wodnym, który przypomina, że do wodociągu Štanjel podłączono dopiero w 1991 roku.
Mapa Štanjel – co zobaczyć: zamek, Ogród Ferrarich i Ścieżka Fabianiego

Ogród Ferrarich – najpiękniejsze miejsce w wiosce
To tu spędziliśmy najwięcej czasu i to miejsce zapamiętamy najbardziej.
Ogród zaprojektował Fabiani w okresie międzywojennym jako część willi Enrica Ferrariego. Ferrari był lekarzem z Triestu i chciał tu założyć sanatorium dla chorych na płuca. Fabiani zaprojektował całą posiadłość jako samowystarczalne gospodarstwo.
Sercem ogrodu jest secesyjny owalny basen z wysepką. Na suchym Krasie, gdzie nie ma rzek, wodę doprowadza do niego pomysłowy system kanałów, rur i cystern. Wokół basenu są tarasy, pergole i ławki, z których rozciąga się widok na zielone wzgórza.
Wieczorem ogród był spokojny i nie było w nim żadnych turystów. Gorąco polecamy przyjść tu przed zachodem słońca.

Trasy spacerowe: Ścieżka Fabianiego i Avikova pot
Ścieżka Fabianiego (Fabianijeva pot)
To sieć połączonych ścieżek między Štanjelem a sąsiednim Kobdiljem, rodzinną wsią architekta. Przy szlaku można zobaczyć jego budowle. Trasę da się przejść w dwóch wariantach.
Krótka pętla wokół Štanjela (ok. 30 minut)
Tę część przeszliśmy wieczorem i bardzo ją polecamy. Ścieżka prowadzi wśród sosen, około 20 metrów poniżej murów zamkowych. Przez cały czas widać dolinę i krasowe wzgórza. Do Ogrodu Ferrarich wchodzi się przez mały pawilon na planie kwadratu. Dalej schodzi się w dół do stawu, skąd widać willę Ferrarich na górze.
Pełna trasa Štanjel – Kobdilj (1,5–2 godziny)
Kto ma więcej czasu, może przejść dalej:
Szutrową drogą obok cmentarza przy późnogotyckim kościele św. Grzegorza, na wzniesieniu między wioskami. Obok kościoła jest grobowiec rodziny Fabianich.
Do górnego Kobdilja, gdzie stoi dom rodzinny Fabianiego. Rośnie przy nim kilkusetletnia morwa, jedno z największych drzew tego gatunku w Słowenii, a obok jest źródło, które nie wysycha nawet w najbardziej suche lata.
Do dolnego Kobdilja z malowniczym placem i charakterystycznymi wysokimi kominami dawnych kuchni, zwanych „spahnjence”.
Obok austro-węgierskiego cmentarza wojskowego z I wojny światowej, na którym spoczywają żołnierze różnych narodowości polegli w bitwach nad Soczą.
Pod górę z powrotem do Štanjela, obok dawnej pompy wodnej, która obsługiwała kolej.
Trasa jest łatwa i dobrze oznakowana, ale latem bywa mało cienia. My zostawiliśmy pełny wariant na następny raz.

Avikova pot – Przez Štanjel przez czas
To propozycja szczególnie dla rodzin z dziećmi. Po prehistorycznym Štanjelu oprowadza wirtualny chłopiec Aviko, „mieszkaniec” grodziska z epoki brązu i żelaza. Trasa prowadzi przez osiem punktów oznaczonych kodami QR w obrębie wioski:
plac z Domem Krasowym i studnią
opowieść o życiu w prehistorycznym grodzisku
prehistoryczny akropol z wieżą Gledanica i widokiem od gór po morze
pozostałości północnej wieży
Jak skorzystać:
Samodzielnie: aplikację pobiera się w centrum informacji turystycznej na zamku. Można też wypożyczyć tablet za 20 € (34 € z pamiątką) przy kaucji 100 €.
Z przewodnikiem: 2,5 godziny, od 16 € od osoby, z rezerwacją. Po spacerze jest kieliszek wina owocowego albo herbata ziołowa i odtworzona prehistoryczna potrawa.
Uwaga: w 2026 roku pojawiały się informacje, że aplikacja jest czasowo niedostępna. Przed wizytą najlepiej to sprawdzić w centrum na zamku.
Štanjel w pigułce – dojazd, bilety, godziny
Dojazd | autem, a w Słowenii potrzebna jest winieta. Pociągiem: stacja Štanjel na linii Sežana–Nova Gorica, niecały kilometr od wioski. Lotnisko w Trieście jest 34 km od Štanjela, w Lublanie 107 km. |
Parking | płatny, pod wioską, 8:00–20:00. Goście noclegów w starym miasteczku powinni zapytać gospodarzy. |
Bilet do muzeum zamkowego | dorośli 9 €, dzieci 6–18 lat 5 €, emeryci i studenci 7 €, bilet rodzinny 22 € |
Dom Natalii latem | wt–pt 9:00–17:00, sob–ndz 9:00–18:00, w poniedziałki zamknięte |
Dom Natalii zimą | czw–ndz 9:00–16:00 |
Woda pitna | poidełka przed dziedzińcem zamku i na Gledanicy |
Toalety | przy Wieży Kobdilj i w Barze Zoro przy parkingu |
Drony | zakazane bez zgody słoweńskiej agencji lotnictwa cywilnego |
Informacja turystyczna | info@visitstanjel.si, +386 41 383 986 |
Ile czasu | wieczorny spacer z pętlą i ogrodem 2–3 godziny, z muzeami pół dnia, z pełną Ścieżką Fabianiego dodatkowe 2 godziny |
W pobliżu | Jaskinie Szkocjańskie (ok. 40 min), winnice doliny Vipavy, Goriška Brda |
Kras w kieliszku – winnica Vina Povh w Goče
Rano pożegnaliśmy się z gospodarzami Odličnej hišy i ruszyliśmy dalej, w stronę Doliny Soczy. Kilkanaście minut za Štanjelem, w dolinie Vipavy, zatrzymaliśmy się we wsi Goče w rodzinnej winnicy Vina Povh. To był strzał w dziesiątkę. Kupione tam wino przywieźliśmy do Polski i jeśli wrócimy w te strony, na pewno przyjedziemy tu po kolejne butelki.

Rodzinna tradycja od 1935 roku
Rodzina Povh posadziła pierwsze winorośle na wzgórzach nad doliną Vipavy w 1935 roku. Obecny kształt winnica zawdzięcza Stanko Povhowi, który przejął rodzinne winnice w 1985 roku i postawił na jakość oraz wina z lokalnym rodowodem. Wina dojrzewają w rodzinnej piwnicy, a winnica podkreśla wpływ bury, która przewietrza dolinę Vipavy. Winnica jest regularnie nagradzana na słoweńskich targach wina AGRA w Gornej Radgonie. Merlot 2018 zdobył tam złoty medal i tytuł championa Vipavskiej Drogi Wina.
Co warto spróbować
Orange Rebula. To duma winnicy: wino pomarańczowe, czyli białe wino fermentowane ze skórkami, z rodzimej Rebuli. Winnica i wieś Goče pojawiły się w serialu Netflixa „Restaurants on the Edge”.
Zelen i Pinela. Te rodzime szczepy rosną wyłącznie w dolinie Vipavy. Zelen jest lekki, z aromatem jabłka i gruszki. Pinela jest świeża, owocowo-kwiatowa.
Rumeni muškat (żółty muszkat). Ma intensywny, cytrusowy aromat i świetnie pasuje do deseru.
Rosé Prestige. To najnowsze wino musujące w ofercie.
Do tego klasyki: Chardonnay, Sauvignon i Merlot.
Ceny (cennik 2026)
Wino | Cena za butelkę |
Sauvignon, Chardonnay, Rumeni muškat, Rosé | 10 € |
Zelen, Pinela, Merlot | 12 € |
Penina Muškat, Rosé Prestige (musujące) | 12,50 € |
Orange Cuvée | 21 € |
Orange Rebula | 26 € |
Vinjak (winiak) 0,5 l / 0,7 l | 17 € / 27 € |
Degustacja:
kieliszek wina: 3 €
pełna degustacja: 25 € od osoby. W cenie jest zwiedzanie piwnicy, 5 win i deska wędlin. Trzeba ją zarezerwować wcześniej.
Winnica w skrócie:
Adres: Goče 1c, 5271 Vipava
Godziny: pon.–pt. 8:00–20:00, sob. 8:00–21:00 (orientacyjnie)
Telefon: degustacje +386 40 745 310 (po angielsku), sprzedaż +386 40 662 972
Płatność: ⚠️ tylko gotówka, PayPal albo przelew. Kartą nie zapłacicie, więc weźcie gotówkę.
Nasza rada: jeśli jedziecie ze Štanjela dalej na północ lub zachód, zaplanujcie tu poranny przystanek. Ceny są bardzo przyzwoite jak na taką jakość, a wina z rodzimych szczepów Vipavy to świetna pamiątka, której nie kupicie w Polsce.
Czy warto pojechać do Štanjela?
Zdecydowanie tak, zwłaszcza na nocleg. Większość turystów przyjeżdża tu na kilka godzin w ciągu dnia. Wieczorem, gdy wioska pustoszeje, Štanjel staje się zupełnie innym miejscem. Zostanie z nami spacer pętlą pod murami, Ogród Ferrarich w zachodzącym słońcu, kieliszek wina w maleńkiej restauracyjce i cisza kamiennych uliczek. Do tego butelki z Vina Povh, które przypominają nam o tej podróży już w domu.

![Jaskinie Szkocjańskie – bilety, zwiedzanie i porównanie z Postojną [2026]](https://static.wixstatic.com/media/1bfa7a_cabba21e69ec4797842b7ec6dd462c6f~mv2.jpg/v1/fill/w_980,h_735,al_c,q_85,usm_0.66_1.00_0.01,enc_avif,quality_auto/1bfa7a_cabba21e69ec4797842b7ec6dd462c6f~mv2.jpg)


Comments